{"id":37,"date":"2025-03-01T22:40:12","date_gmt":"2025-03-01T22:40:12","guid":{"rendered":"https:\/\/demo.themespiral.com\/freenews\/?p=37"},"modified":"2025-03-01T22:40:12","modified_gmt":"2025-03-01T22:40:12","slug":"this-the-worlds-most-eco-friendly-fruits","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qarabagxeber.az\/?p=37","title":{"rendered":"A\u011fdam\u0131n tarixi"},"content":{"rendered":"\n<p>A\u011fdam rayonu 1930-cu ild\u0259 yarad\u0131l\u0131b. Sah\u0259si 1094 kvadrat km olan rayonun relyefi \u0259sas\u0259n d\u00fcz\u0259nlik, qism\u0259n da\u011fl\u0131qd\u0131r.A\u011fdam rayonu Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim, f\u00fcsunkar t\u0259bi\u0259tli torpa\u011f\u0131 olan Qaraba\u011f\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 \u2013 Qaraba\u011f da\u011f silsil\u0259sinin \u015fimal-\u015f\u0259rq \u0259t\u0259kl\u0259rind\u0259, K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131n\u0131n q\u0259rbind\u0259 yerl\u0259\u015fir. G\u00f6z\u0259l Qaraba\u011f\u0131n \u00fcr\u0259yi say\u0131lan A\u011fdam\u0131n q\u0259dim tarixi abid\u0259l\u0259ri minillik ke\u015fm\u0259ke\u015fli ill\u0259rd\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u201cA\u011fdam\u201d s\u00f6z\u00fc q\u0259dim t\u00fcrk dilind\u0259 \u201cki\u00e7ik qala\u201d dem\u0259kdir. Uzaq ke\u00e7mi\u015fd\u0259 bu \u0259razid\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f t\u00fcrkdilli q\u0259bil\u0259l\u0259r \u00f6zl\u0259rini m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas\u0259n ki\u00e7ik qalalar tikirdil\u0259r. Zaman ke\u00e7dikc\u0259 bu \u015f\u0259h\u0259rin ad\u0131n\u0131n m\u0259nas\u0131 d\u0259yi\u015fib. XVIII \u0259srin birinci yar\u0131s\u0131nda Qaraba\u011fl\u0131 P\u0259nah\u0259li xan bu \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011f da\u015fdan imar\u0259t tikdirm\u0259k bar\u0259d\u0259 \u0259mr verib. H\u0259min imar\u0259t uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259traf k\u0259ndl\u0259rin sakinl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn bir n\u00f6v oriyentir\u0259 \u00e7evrilib. Bu m\u0259nada \u201cA\u011fdam\u201d \u2013 g\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131 il\u0259 nurlanm\u0131\u015f i\u015f\u0131ql\u0131, a\u011f ev dem\u0259kdir. A\u011fdam rayonunda \u00e7oxlu sayda tariximizin \u015fahidi olan m\u0435marl\u0131q abid\u0259l\u0259ri var. A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rinin \u015fimal-q\u0259rbind\u0259 X\u0131nd\u0131r\u0131stan k\u0259ndind\u0259 y\u0435rl\u0259\u015f\u0259n \u00dcz\u0259rlik t\u0259p\u0259 abid\u0259si, Xa\u00e7\u0131nd\u0259rb\u0259nd k\u0259ndind\u0259ki Qutlu Musa o\u011flu g\u00fcnb\u0259zi (1314-c\u00fc il), Salahl\u0131-K\u0259ng\u0259rli k\u0259ndind\u0259ki t\u00fcrb\u0259 v\u0259 da\u015f abid\u0259l\u0259ri (XIV \u0259sr), Paprav\u0259nd k\u0259ndind\u0259ki Xano\u011flu t\u00fcrb\u0259si (XVII \u0259sr), t\u00fcrb\u0259l\u0259r v\u0259 m\u0259scid (XVIII \u0259sr), Qaraba\u011f xan\u0131 P\u0259nah\u0259li v\u0259 onun n\u0259slinin A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki imar\u0259ti (XVIII \u0259sr), \u015eahbulaq qalas\u0131 v\u0259 s. m\u0435marl\u0131q abid\u0259l\u0259ri bu yurdun q\u0259dim Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131 oldu\u011funu t\u0259sdiq \u0435dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tariximizin sirda\u015f\u0131, \u0435v \u00fcnvan\u0131 olan bu abid\u0259l\u0259r A\u011fdam\u0131n k\u0435\u00e7mi\u015finin qaranl\u0131qlar\u0131na i\u015f\u0131q sa\u00e7araq d\u00fcn\u0259nind\u0259n bu g\u00fcn\u00fcn\u0259 soraq v\u0435rir. Rayonun \u0259razisind\u0259 50-ci ill\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq apar\u0131lan arxeoloji t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri zaman\u0131 m\u0259lum olmu\u015fdur ki, A\u011fdam\u0131n \u0259razisi q\u0259dim insanlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n biridir. Tan\u0131nm\u0131\u015f arxeoloq \u0130deal N\u0259rmanovun \u00dc\u00e7o\u011flant\u0259p\u0259 deyil\u0259n yerd\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 arxeoloji t\u0259dqiqatlar zaman\u0131 ayd\u0131n oldu ki, ilk q\u0259dim insanlar rayon \u0259razisind\u0259 alt\u0131-s\u0259kkiz min il bundan \u0259vv\u0259l, y\u0259ni, Eneolit d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (e.\u0259. IV-VI minilliyi \u0259hat\u0259 edir, \u201cmisda\u015f\u201d d\u00f6vr\u00fc adlan\u0131r) ya\u015fam\u0131\u015f, q\u0259dim \u0259kin\u00e7ilik v\u0259 maldarl\u0131q m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 b\u0259l\u0259d olmu\u015flar. Alim rayonun dig\u0259r \u0259razil\u0259rind\u0259 q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259ni olmu\u015f Leylat\u0259p\u0259 v\u0259 \u00dcz\u0259rlikt\u0259p\u0259 deyil\u0259n yerl\u0259rd\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 arxeoloji t\u0259dqiqatlar zaman\u0131 Eneolit v\u0259 orta Tunc d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid (e.\u0259. II minilliyin birici yar\u0131s\u0131) dulus\u00e7uluq, metal\u0259ritm\u0259, z\u0259rg\u0259rlik v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259r\u0259 aid maddi-m\u0259n\u0259vi abid\u0259l\u0259r a\u015fkar edib. Burdan tap\u0131lan tax\u0131l v\u0259 \u00fcz\u00fcm d\u0259n\u0259l\u0259ri bir daha s\u00fcbut etmi\u015fdir ki, yerli \u0259hali oturaq h\u0259yat ke\u00e7irmi\u015f v\u0259 y\u00fcks\u0259k \u0259kin\u00e7ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 malik olmu\u015fdur. Arxeoloqlar \u00dcz\u0259rrikt\u0259p\u0259d\u0259 apard\u0131qlar\u0131 t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 tap\u0131lan maddi-m\u0259d\u0259niyy\u0259t qal\u0131qlar\u0131na \u0259saslanaraq qeyd edirl\u0259r ki, bura Qafqazda ilk \u015f\u0259h\u0259r tipli ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259ni v\u0259 Zaqafqaziyada \u0259n z\u0259ngin abid\u0259l\u0259ri olan yerl\u0259rd\u0259n biri olmu\u015fdur. 80-c\u0131 ill\u0259rin ortalar\u0131nda rayonun Sar\u0131\u00e7oban k\u0259ndi yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda son Tunc v\u0259 D\u0259mir d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid (e.\u0259. XIX-XIII \u0259srl\u0259ri \u0259hat\u0259 edir) m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m kurqan tarixi c\u0259h\u0259td\u0259n \u00e7ox qiym\u0259tli bir abid\u0259dir. Kurqanda a\u015fkar edil\u0259n e.\u0259. XII-XIII \u0259srl\u0259r\u0259 aid maddi tap\u0131nt\u0131lar bu abid\u0259nin varl\u0131 bir insan\u0131n q\u0259bri oldu\u011fundan x\u0259b\u0259r verir. Bu is\u0259 h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycanda ibtidai-icma qurulu\u015funun da\u011f\u0131laraq sosial v\u0259 \u0259m\u0259k b\u0259rab\u0259rsizliyinin yaranmas\u0131na \u0259n yax\u015f\u0131 \u0259yani s\u00fcbutdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonralar Az\u0259rbaycanda ged\u0259n tarixi prosesl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 ilk d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 formala\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Bel\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda yaranm\u0131\u015f Albaniya quldar d\u00f6vl\u0259ti idi. M\u0259nb\u0259l\u0259rin verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, q\u0259dim Albaniya \u0259razisind\u0259 26 tayfa var idi ki, bunlardan biri y\u00fcks\u0259k m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 malik olan Qarqarlar A\u011fdam \u0259razisind\u0259ki Qarqar \u00e7ay\u0131 boyuca m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015flar. Bu is\u0259 A\u011fdam\u0131n Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 ilk formala\u015fan d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funda m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir daha \u0259yani s\u00fcbut edir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A\u011fdam rayonu 1930-cu ild\u0259 yarad\u0131l\u0131b. Sah\u0259si 1094 kvadrat km olan rayonun relyefi \u0259sas\u0259n d\u00fcz\u0259nlik, qism\u0259n da\u011fl\u0131qd\u0131r.A\u011fdam rayonu Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim, f\u00fcsunkar t\u0259bi\u0259tli torpa\u011f\u0131 olan Qaraba\u011f\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 \u2013 Qaraba\u011f da\u011f silsil\u0259sinin \u015fimal-\u015f\u0259rq &hellip; <a href=\"https:\/\/qarabagxeber.az\/?p=37\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":618,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"class_list":["post-37","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-qarabagin-tarixi","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":619,"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37\/revisions\/619"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/618"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}