{"id":39,"date":"2025-03-01T22:37:41","date_gmt":"2025-03-01T22:37:41","guid":{"rendered":"https:\/\/demo.themespiral.com\/freenews\/?p=39"},"modified":"2025-03-01T22:37:42","modified_gmt":"2025-03-01T22:37:42","slug":"new-year-cleaning-up-after-the-worlds-largest-human-gathering","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qarabagxeber.az\/?p=39","title":{"rendered":"\u015eu\u015fan\u0131n tarixi"},"content":{"rendered":"\n<p>\u015eu\u015fa &#8211; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qaraba\u011f iqtisadi rayonunda tarixi-co\u011frafi Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u015f\u0259h\u0259ridir. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131. \u015eu\u015fa rayonunun inzibati m\u0259rk\u0259zi. \u015e\u0259h\u0259rin t\u0259m\u0259li 1752-ci ild\u0259 Qaraba\u011f xan\u0131 P\u0259nah\u0259li xan t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulmu\u015fdur. \u0130lk \u00e7a\u011flarda \u015f\u0259h\u0259ri &#8220;\u015eu\u015fa&#8221; ad\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, xan\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 &#8220;P\u0259nahabad&#8221; adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. \u015eu\u015fada 17 m\u0259h\u0259ll\u0259 var idi: Seyidli, Culfalar, Quyuluq, \u00c7uxur m\u0259h\u0259ll\u0259, D\u00f6rd \u00e7inar, D\u00f6rdl\u0259r qurdu, Hac\u0131 Yusifli, \u00c7\u00f6l Qala, Qurdlar, Saatl\u0131, K\u00f6\u00e7\u0259rli, Mamay\u0131, Xoca M\u0259rcanl\u0131, D\u0259mir\u00e7il\u0259r, Hamamqaba\u011f\u0131, Merdinli v\u0259 T\u0259z\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259. H\u0259r m\u0259h\u0259ll\u0259d\u0259 hamam, m\u0259scid v\u0259 bulaq vard\u0131.[6] XVIII \u0259srd\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi.[7] Onun d\u00f6vr\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck v\u0259 g\u00fccl\u00fc s\u0259dd \u00e7\u0259kilib, \u00e7oxsayl\u0131 s\u0259n\u0259tkar m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ri yaran\u0131b. \u015eu\u015fal\u0131 tacirl\u0259r \u0130ran \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri v\u0259 Moskva il\u0259 ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri saxlay\u0131r, burada P\u0259nahabadi adlanan g\u00fcm\u00fc\u015f sikk\u0259 z\u0259rb edilirdi.[7] XIX \u0259srin sonu v\u0259 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u015eu\u015fa Qafqaz\u0131n musiqi m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rini &#8220;Ki\u00e7ik Paris&#8221;, &#8220;Qafqaz\u0131n s\u0259n\u0259t m\u0259b\u0259di&#8221;, &#8220;Az\u0259rbaycan musiqisinin be\u015fiyi&#8221; v\u0259 &#8220;Zaqafqaziyan\u0131n konservatoriyas\u0131&#8221; adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259d\u0259k, Az\u0259rbaycanda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u015eu\u015fada musiqi s\u0259n\u0259ti, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, xan\u0259nd\u0259 v\u0259 saz\u0259nd\u0259l\u0259r ustad-\u015fagird z\u0259minind\u0259 inki\u015faf edirdis\u0259, art\u0131q XX \u0259srd\u0259n ba\u015flayaraq, pe\u015f\u0259kar musiqi t\u0259hsili daha geni\u015f sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259r\u0259k sisteml\u0259\u015fdirilm\u0259y\u0259 v\u0259 k\u00fctl\u0259vil\u0259\u015fm\u0259y\u0259 do\u011fru istiqam\u0259t g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc. O d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycanda b\u0259st\u0259kar \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yovun b\u00f6y\u00fck \u0259m\u0259yi say\u0259sind\u0259 pe\u015f\u0259kar musiqi t\u0259hsilinin b\u00fcn\u00f6vr\u0259si qoyulur.<\/p>\n\n\n\n<p>1905, 1920 v\u0259 1992-ci ill\u0259rd\u0259 \u015eu\u015fa \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 tamamil\u0259 yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Birinci d\u0259f\u0259 onu h\u0259r iki icma, ikinci d\u0259f\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259f\u0259 is\u0259 erm\u0259nil\u0259r yand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Etnik q\u0259r\u0259zliy\u0259 baxmayaraq, h\u0259r iki icman\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri aras\u0131nda qar\u0131\u015f\u0131q nikahlar yer alm\u0131\u015fd\u0131. Ticar\u0259t v\u0259 Rusiyan\u0131n h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131 h\u0259r iki icman\u0131 bir-biri il\u0259 ba\u011flayan tell\u0259r idi. Bu tell\u0259rd\u0259n birincisi t\u0259bii, ikincisi is\u0259 s\u00fcni idi. 1991-ci ilin 7 fevral tarixind\u0259 \u015eu\u015fa rayonunun \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti tabeliyind\u0259 olan \u015f\u0259h\u0259r kateqoriyas\u0131na aid edilmi\u015fdir. 1991-ci ilin 26 noyabr tarixind\u0259 is\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri respublika tabeli \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin s\u0131ras\u0131na daxil edilib. \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri 1992-ci ilin 8 may tarixind\u0259 erm\u0259ni birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilmi\u015fdir. \u015eu\u015fan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 195 n\u0259f\u0259r Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 x\u00fcsusi amans\u0131zl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, 165 n\u0259f\u0259r yaralanm\u0131\u015f, onlardan 150 n\u0259f\u0259r \u0259lil olmu\u015f, 552 k\u00f6rp\u0259 valideyinl\u0259rini itirmi\u015f, 20 mind\u0259n art\u0131q \u0259hali is\u0259 do\u011fma yuvas\u0131n\u0131 t\u0259rk ed\u0259r\u0259k m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. \u018fsir v\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f 58 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n taleyi bar\u0259d\u0259 bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r m\u0259lumat yoxdur. \u015eu\u015fan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarixi izl\u0259rini silm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 vandallar 600-\u0259 yax\u0131n tarixi memarl\u0131q abid\u0259sini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n P\u0259nah\u0259li xan\u0131n saray\u0131n\u0131, Yuxar\u0131 G\u00f6vh\u0259r a\u011fa m\u0259scidini, A\u015fa\u011f\u0131 G\u00f6vh\u0259r a\u011fa m\u0259scidini, Xur\u015fidbanu Nat\u0259van\u0131n evini v\u0259 Molla P\u0259nah Vaqifin m\u0259qb\u0259r\u0259sini yerl\u0259-yeksan etmi\u015f, 7 m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r u\u015faq m\u00fc\u0259ssis\u0259sini, 22 \u00fcmumt\u0259hsil m\u0259kt\u0259bini; m\u0259d\u0259ni-maarif v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 texnikumlar\u0131n\u0131, orta ixtisas musiqi m\u0259kt\u0259bini, 8 m\u0259d\u0259niyy\u0259t evini, 22 klubu, 31 kitabxanan\u0131, 2 kinoteatr\u0131, 8 muzeyi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u015eu\u015fa Tarix Muzeyi, Az\u0259rbaycan Xal\u00e7a Muzeyinin filial\u0131n\u0131 v\u0259 xalq t\u0259tbiqi s\u0259n\u0259ti muzeyini, Qaraba\u011f d\u00f6vl\u0259t tarix muzeyini, turist bazas\u0131n\u0131, Qafqazda yegan\u0259 \u015e\u0259rq musiqi al\u0259tl\u0259ri fabrikini da\u011f\u0131tm\u0131\u015f, buradak\u0131 nadir s\u0259n\u0259t incil\u0259rini talam\u0131\u015f v\u0259 m\u0259hv etmi\u015fl\u0259r. \u015e\u0259h\u0259rin tarixi muzeyinin 5 min\u0259d\u0259k \u0259\u015fyas\u0131, Az\u0259rbaycan Xal\u00e7as\u0131 v\u0259 Xalq T\u0259tbiqi S\u0259n\u0259ti D\u00f6vl\u0259t muzeyinin \u015eu\u015fa filial\u0131, D\u00f6vl\u0259t Qaraba\u011f Tarixi muzeyinin 1000-d\u0259k \u0259\u015fyas\u0131, pe\u015f\u0259kar Az\u0259rbaycan musiqisinin banisi olan b\u0259st\u0259kar \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yovun (300-d\u0259n \u00e7ox \u0259\u015fya), m\u00fc\u011f\u0259nni B\u00fclb\u00fcl\u00fcn (400-d\u0259k \u0259\u015fya), musiqi\u00e7i v\u0259 r\u0259ssam Mir M\u00f6hs\u00fcn N\u0259vvab\u0131n (100-d\u0259n \u00e7ox \u0259\u015fya) xatir\u0259 muzeyl\u0259rinin fondlar\u0131 qar\u0259t edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 Da\u015falt\u0131 k\u0259ndi 2020-ci ilin 8 noyabr tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u0259m\u0259liyyat zaman\u0131 i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015fdir. 2020-ci il 10 noyabr tarixli \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli b\u0259yanata uy\u011fun olaraq qalan \u0259razil\u0259r Rusiya S\u00fclhm\u0259raml\u0131 kontingentinin n\u0259zar\u0259ti alt\u0131na ke\u00e7mi\u015fdir. 2023-c\u00fc ilin 19 sentyabr tarixind\u0259 apar\u0131lan lokal xarakterli antiterror \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu \u0259razil\u0259r d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n suverenliyin\u0259 ke\u00e7mi\u015fdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015eu\u015fa &#8211; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qaraba\u011f iqtisadi rayonunda tarixi-co\u011frafi Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u015f\u0259h\u0259ridir. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131. \u015eu\u015fa rayonunun inzibati m\u0259rk\u0259zi. \u015e\u0259h\u0259rin t\u0259m\u0259li 1752-ci ild\u0259 Qaraba\u011f xan\u0131 P\u0259nah\u0259li xan t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulmu\u015fdur. \u0130lk &hellip; <a href=\"https:\/\/qarabagxeber.az\/?p=39\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":615,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"class_list":["post-39","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-qarabagin-tarixi","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=39"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":616,"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39\/revisions\/616"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/615"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=39"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=39"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qarabagxeber.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=39"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}